Öğrenci statüsüne sahip olmak, mevzuattan doğan belirli koşullar yerine getirildiği sürece birçok ayrıcalık, indirim ve vergi ile prim kolaylığı sağlar. Öte yandan, öğrenci statüsünün kaybedilmesi, istihdam kurallarının değişmesi ve sosyal ve sağlık sigortası primlerinin ödenmesi yükümlülüğü anlamına gelir.
Bu makalede, öğrenci statüsünün ne olduğunu, ne zaman sona erdiğini, iş piyasası için ne anlama geldiğini ve işverenlere hangi yükümlülükleri getirdiğini kapsamlı bir şekilde ele alıyoruz. Ayrıca yasalara uyumu korumaya ve istihdam maliyetlerini optimize etmeye yardımcı olan pratik çözümler de sunuyoruz.
Öğrenci statüsü nedir?
20 Temmuz 2018 tarihli Yükseköğretim ve Bilim Yasası‘na göre, öğrenci statüsünü lisans (I. kademe), yüksek lisans (II. kademe) ya da bütünleşik yüksek lisans programına kabul edilen ve akademik yemini eden kişi kazanır.
Bu statü, yüksek lisans sonrası program dinleyicilerine ne de doktora öğrencilerine (III. kademe öğrenim katılımcıları), bir üniversite yapısı içinde okusalar bile tanınmaz. Öğrenci statüsüne sahip olmak, akademik topluluğa aidiyeti belgeleyen ve birçok indirim ve avantaja kapı açan öğrenci kimliğini kullanma hakkı verir.
Öğrencisin ve gizli ücretleri olmayan uygun fiyatlı bir Varşova’da öğrenci odası mı arıyorsun? Teklifimize göz at!
Öğrenci statüsüne sahip olmak neye hak kazandırır?
Öğrenci statüsü bir dizi avantaj getirir:
- Toplu taşıma ve ülke içi seyahatlerde indirimler (örneğin trende %51 indirim),
- sinema, müze ya da kültürel etkinlik biletlerinde indirimler,
- üniversiteler tarafından düzenlenen ucuz veya ücretsiz kurs ve eğitimlerden yararlanma imkanı,
- belirli koşullarda sosyal sigorta primi ödeme yükümlülüğünden muafiyet hakkı,
- akademik ve sosyal burslara hak.
Öğrenci statüsü ne zaman sona erer?
Hem öğrencinin hem de işverenin bilmesi gereken en önemli hususlardan biri, öğrenci statüsünün sona erdiği tarihtir. Çünkü bu statü tüm takvim dönemi boyunca geçerli değildir.
Yasa, öğrenci statüsünün şu durumlarda sona erdiğini belirtir:
- diploma sınavının verildiği gün (hem lisans hem de yüksek lisans için),
- son zorunlu sınavın geçildiği gün (örneğin tıp, diş hekimliği, veterinerlik),
- son mesleki stajın tamamlandığı gün (örneğin eczacılık),
- dekanlık izni (akademik izin) süresince sona ermez.
Öğrenci kimliği, mezuniyet yılının 31 Ekim’ine kadar geçerli olsa da, öğrenci statüsü daha önce geçerliliğini yitirir – diploma sınavının verildiği gün.
Öğrenci statüsünün kaybı – bu işveren için ne anlama gelir?
Bir öğrenci hizmet sözleşmesiyle (umowa zlecenia) çalışıyorsa ve statüsü sona ererse (örneğin lisans savunmasıyla bağlantılı olarak), o andan itibaren işveren bu kişiyi ZUS’a bildirmek ve sosyal sigorta primlerini ödemekle yükümlüdür.
Uygulamada:
- 26 yaşına kadar hizmet sözleşmesiyle çalışan bir öğrenci, öğrenci statüsüne sahip olduğu sürece prim yükümlülüğüne tabi değildir.
- Lisans tamamlandıktan sonra, öğrenci henüz yüksek lisansa başlamadıysa, statüsünü kaybeder – kimlik hâlâ geçerli olsa bile.
- Statü kaybedildikten sonra, diğer tüm çalışanlarda olduğu gibi ZUS primleri hesaplanmalı ve ödenmelidir.
Öğrenci listesinden çıkarılma – statü kaybının diğer biçimleri
Eğitimin resmi olarak tamamlanmasının yanı sıra, bir öğrenci – Yükseköğretim Yasası’nın 108. maddesi uyarınca – çeşitli nedenlerle öğrenci listesinden çıkarılabilir. Bu, şu durumları da kapsar:
- eğitimden vazgeçme,
- üniversiteye kabul edildikten sonra eğitime başlamama,
- dönemi geçememe,
- derslere devamsızlık,
- eğitimde ilerleme kaydedememe,
- bitirme tezini süresinde teslim etmeme,
- diploma sınavına girmeme,
- disiplin cezaları, örneğin üniversiteden ihraç edilme.
Listeden çıkarılma, öğrenci statüsünün otomatik olarak kaybedilmesi anlamına gelir – bu da işvereni çalışanın hesaplama şeklini değiştirmekle yükümlü kılar.
Öğrenci statüsü nasıl doğrulanır?
Öğrenci kimliği, öğrenci statüsüne sahip olmanın yeterli bir kanıtı gibi görünse de, uygulamada yeterli değildir. ZUS yorumlarına göre, işveren üniversiteden bir belge talep etmelidir.
Neden?
Belge (kimlik) güncel olsa bile, öğrenci listeden çıkarılmış ya da tezini savunmuş olabilir – yani resmi olarak öğrenci statüsünü kaybetmiş olabilir.
Ayrıca, kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenlemelere göre, işveren kimliğin fotokopisini saklamamalıdır, çünkü bu belge fotoğraf ve hassas veri içerir.
Sağlık sigortası ve öğrenci
Öğrenci, sağlık sigortasına ailesi (örneğin ebeveynleri) ya da üniversite tarafından bildirilmelidir. Üniversiteler, 26 yaşını doldurmuş öğrencileri sigortalamakla yükümlüdür.
Öğrenci statüsünün, örneğin diploma sınavının verilmesiyle kaybedilmesi durumunda, üniversite tarafından yapılan sigorta bildirimi geri çekilir, ancak kişi sonraki 4 ay boyunca sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkını korur.
Hizmet sözleşmesi (umowa zlecenia) ve öğrenci – kurallar
- 26 yaşına kadar, öğrenci statüsüne sahip bir kişiyle yapılan hizmet sözleşmesi, sosyal sigorta primi ödeme yükümlülüğü doğurmaz.
- Statünün kaybedilmesinden sonra, hizmet sözleşmesi, her yetişkin için geçerli olan aynı prim kurallarına tabidir.
- Kişi iş sözleşmesiyle istihdam ediliyorsa yaş önemli değildir – bu durumda her zaman tam sigorta paketi (emeklilik, malullük, hastalık, kaza) geçerlidir.
İş sözleşmesi (umowa o pracę) ve öğrenci statüsü
Bir öğrencinin iş sözleşmesiyle istihdam edilmesi, yaştan veya statüden bağımsız olarak tam prim yükümlülüğü getirir. İşveren primleri ödemek zorundadır, bunlar arasında:
- emeklilik,
- malullük,
- hastalık,
- kaza.
Bu nedenle öğrencileri istihdam ederken sözleşme türüne dikkat etmekte fayda var – çünkü bu, işveren maliyetleri açısından kilit bir faktördür.
İşveren ve bilgilendirme yükümlülüğü
İşverenler, çalışanın öğrenci statüsünü sürekli kontrol etmelerini sağlayan prosedürler uygulamalıdır. Bir ZUS denetiminde güncel veri ya da bildirimlerin eksikliği mali cezaya yol açabilir.
Yalnızca sözlü beyanlara güvenmemekte fayda var – her akademik statü belgesi doğrudan üniversiteden resmi bir belge şeklinde gelmelidir.
Varşova’da eğitime mi başlıyorsun? Nearby ile denenmiş bir oda seç
Varşova’da eğitime başlamak heyecan verici bir dönemdir – ama aynı zamanda yaşamak için uygun bir yer bulma gerekliliğidir. Varşova’da bir öğrenci odası arıyorsan, denenmiş bir çözüme yönel ve Nearby‘nin teklifinden yararlan.
Üniversiteye yakın, iyi konumlarda, tam mobilyalı ve şehrin geri kalanıyla iyi bağlantılı konforlu odalar sunuyoruz. Sayemizde özel ilanlarla ilişkili riskten kaçınırsın ve tüm kiralama süreci hızlı, şeffaf ve %100 güvenlidir.
Özet
Öğrenci statüsü yalnızca eğitim değil, aynı zamanda bir dizi gerçek avantaj demektir – indirimler, kolaylıklar ve birçok hizmete erişim. Günlük hayatı kolaylaştırır ve akademik ile mesleki gelişim olanaklarına kapı açar. Bu, tam anlamıyla değerlendirilmeye değer eşsiz bir dönemdir.
Öğrenci olmanın tadını tam anlamıyla çıkarmak mı istiyorsun? Kalacağın yeri de düşün. Varşova’da öğrenci odaları teklifine Nearby ile göz at.
SSS – sık sorulan sorular
Öğrenci statüsünü kim alır?
Öğrenci statüsünü, lisans (I. kademe), yüksek lisans (II. kademe) ya da bütünleşik yüksek lisans programına kabul edilen ve akademik yemini eden kişi alır. Yasa gözünde statüyü veren an tam olarak budur.
Yüksek lisans sonrası programlar öğrenci statüsü verir mi?
Hayır. Yüksek lisans sonrası programlar öğrenci statüsü vermez. Bu programların dinleyicilerinin resmi öğrenci statüsü yoktur, dolayısıyla öğrenci statüsüyle ilişkili ayrıcalıklardan – örneğin medeni hukuk sözleşmelerinde ZUS primi muafiyeti gibi – yararlanamazlar.
Öğrenci statüsü resmi olarak ne zaman kaybedilir?
Öğrenci statüsü, diploma sınavının verildiği gün sona erer – bu, hem lisans hem de yüksek lisans öğrenimi için geçerlidir. Tıp ya da eczacılık gibi bölümlerde bu an, son stajın ya da öğrenim planında belirlenen sınavın tamamlanmasına bağlı olabilir. Dolayısıyla öğrenci statüsü resmi olarak tez savunma gününde sona erer, akademik yılın sonunda değil.
Öğrenci kimliği, ilgili kişinin öğrenci statüsüne sahip olduğunu doğrular mı?
Tam olarak değil. Aktif öğrenci statüsü genellikle geçerli bir kimliğe sahip olmakla ilişkili olsa da, kimliğin tek başına yeterli bir belge olmadığı, örneğin bir ZUS denetiminde ortaya çıkar. Bu nedenle işveren, üniversite tarafından verilen öğrenci statüsü belgesini talep etmelidir – bu, belirli bir zamandaki statüyü doğrulayan belgedir.
Öğrenci, öğrenimini tamamladıktan sonra indirimlerden ne kadar süre yararlanabilir?
Tez savunmasından sonra, öğrenci statüsü sınav gününde sona erer, ancak kimlik ilgili yılın 31 Ekim’ine kadar geçerli olabilir. Bu, öğrencinin statüden doğan haklara hâlâ sahip olduğu anlamına gelmez. İşveren yalnızca kimliğin geçerliliğine güvenmemelidir, çünkü öğrenci statüsü daha önce kaybedilir.
26 yaşından küçük bir öğrenci ZUS primi ödemek zorunda mı?
Hayır, hizmet sözleşmesiyle çalışıyorsa ve aktif öğrenci statüsüne sahipse. Hizmet sözleşmesinde öğrenci statüsü bir avantaj sağlar: ZUS primi ödeme yükümlülüğünün olmaması. 26 yaşını doldurduktan sonra, öğrenci üniversite, ailesi ya da işvereni tarafından sağlık sigortasına bildirilmelidir.
Lisansı bitiren öğrenci hâlâ statüye sahip mi?
Hayır. Öğrenci statüsü yemin gününde verilse de, lisans tezinin savunulduğu anda kaybedilir. Lisans ile yüksek lisans öğrenimi arasındaki dönem, öğrenci statüsünün olmadığı bir boşluktur, kimlik hâlâ geçerli görünse bile. Bu dönemde artık primlerin ödenmesi gerekir.
Yüksek lisans öğrenimine başlayınca öğrenci statüsü geri gelir mi?
Evet. Kişi yüksek lisans öğrenimine kabul edilip yeni bir akademik yemin ettiğinde öğrenci statüsü geri kazanılır. O zaman kişi yeniden öğrenci statüsüyle ilişkili ayrıcalıklardan yararlanabilir ve tercihli koşullarda istihdam edilebilir.
Üniversite öğrencileri otomatik olarak sigortaya bildirir mi?
Evet – üniversiteler, aile ya da işveren tarafından bildirilmedikleri sürece öğrencileri sağlık sigortasına bildirir. Öğrenci statüsünün sona ermesinden sonra, örneğin tez savunmasından dolayı, üniversite öğrencinin kaydını siler, ancak NFZ’den (Ulusal Sağlık Fonu) yararlanma hakkı 4 ay daha devam eder.
İşveren öğrenci statüsünü nasıl kontrol eder?
İşveren öğrenci statüsünü, öğrencinin talebi üzerine üniversite tarafından verilen belge aracılığıyla kontrol eder. Statüyü doğrulayan bu belge, hem sözleşme imzalanırken hem de iş birliği süresince düzenli olarak talep edilebilir.
Öğrenci prim ödemeden iş sözleşmesiyle çalışabilir mi?
Hayır. Bir öğrencinin iş sözleşmesiyle istihdam edilmesi, yaşından ve statüsünden bağımsız olarak tam sigorta yükümlülüğü getirir. Öğrenci statüsü, prim ödememeyi yalnızca hizmet sözleşmesinde ya da eser sözleşmesinde, ek koşullar karşılandığında mümkün kılar.
Okul öğrencisi statüsü, üniversite öğrencisininkiyle aynı şekilde mi işler?
Tam olarak değil. Okul öğrencisi statüsü, lise öğrencilerine tanınır ve örneğin aile sigortası gibi benzer haklar verir. Ancak istihdam ve sigorta primi ödeme yükümlülüğü bağlamında, her zaman öğrenci statüsüyle aynı ayrıcalıkları sağlamaz.
Öğrenci, yükseköğretim kurumunun öğrenci listesinden çıkarılırsa ne olur?
Bu durumda öğrenci statüsü derhal sona erer. Yükseköğretim kurumunun öğrenci listesinden çıkarılma, dönemin geçilmemesi, eğitimden vazgeçme ya da ödeme eksikliği nedeniyle gerçekleşebilir. Bu andan itibaren öğrenci öğrenci statüsünü kaybeder ve işveren, sıradan bir çalışan için olduğu gibi primleri hesaplamaya başlamalıdır.
İşverenin öğrenci statüsü belgesi talep etme hakkı var mı?
Evet. İş Kanunu’na göre, işveren ZUS yükümlülüklerini doğru şekilde yerine getirmek için öğrenci statüsü belgesi talep edebilir. Bu, özellikle hizmet sözleşmesi imzalanırken öğrenci statüsü söz konusu olduğunda önemlidir, çünkü cezalardan ve hesaplama hatalarından kaçınmayı sağlar.
